BỨC TRANH CỦA NGƯỜI HOẠ SĨ – Tản văn Trịnh Huy

 HQN: Chiều ngày 08 tháng 09 vừa rồi, tôi nhận được email của anh Vũ Huy Vọng ở thị xã Thuận An (Bình Dương) gửi đến, không phải là thơ của anh mà lại là năm bài viết của đứa cháu ngoại đang học lớp 10 trường Phổ thông trung học Trịnh Hoài Đức. Và, tôi bị cuốn hút ngay bởi những dòng chữ đầu tiên cho đến câu kết của tản văn ngắn: Bức tranh của người hoạ sĩ - thật dạt dào cảm xúc, cùng sự liên tưởng phong phú, với cái nhìn cuộc sống có thể gọi là đĩnh đạc, dù người viết chỉ mới ở tuổi 15. Xin giới thiệu cùng các bạn.

Nắng lên.
Bên ô cửa sổ nhỏ hẹp, người họa sĩ già ngồi bần thần trên ghế, dán mắt vào khung giấy trắng trên giá vẽ.
Vẽ gì nhỉ? Người họa sĩ nghĩ ngợi hồi lâu - một lúc lâu, ông vung lên một nét cọ đỏ chói, màu đỏ là màu của vinh dự, nhiệt huyết.
Cứ thế, các nét cọ đỏ đan xen vào nhau thành một mảng. Ông vút lên vài nét da cam, màu sắc của sự ấp iu ấm áp, và cả cơ hội.
Một ánh sáng vàng hiện ra, hòa tan vào tờ giấy lớn sự tự hào của nó.
Bức tranh này quá chói mắt, phải làm nó dịu lại bằng những gam màu tối hơn, vì đời cũng thế, có đâu lúc nào cũng rực rỡ sắc màu.
Vun vút những nét xanh lục, họa sĩ dán mắt vào tác phẩm của mình. Màu xanh lục, sẽ cho cảm giác tươi mới, phát triển không hạn định của vạn vật.
Ánh lam kì diệu hiện ra trên giấy - màu lam đầy hy vọng và dịu êm
Màu chàm tô điểm cho bức tranh vài đường cong uốn lượn, vài nét thăng trầm định mệnh.
Sắc tím mơ màng loang ra từng khối một, tạo nên gì đó lãng mạn êm đềm, nhưng nhạt nhòa và thật mong manh.
Những biên giới được đặt nên cho cái không giới hạn. Màu đen kéo lê từng đoạn ngắn dài trên bức tranh đầy màu sắc.
Một cách kiêu hãnh, họa sĩ già nhìn bức tranh.
Một người phụ nữ tóc đen đang ôm ấp một hình hài bé nhỏ, quấn trong tấm chăn rực lên màu đỏ. Sau lưng họ, là khung cửa sổ rộng mở với những thảm đồi xanh, hòa với bầu trời sâu vời vợi. Một góc là khu rừng với các tán cây vươn cao. Mặt trời tỏa nắng lấp loáng xuống dòng nước êm đềm trôi. dưới làn nước trong veo, là một chiếc cầu vồng tỏa nắng.
Cuộc sống của con người cũng như chiêc cầu vồng, nơi vinh dự, tình yêu, hy vọng tồn tại bên sự lãng mạn, thăng trầm. Tất cả đều tiến triển theo một hướng nào đó. Song, sắp xếp những gam màu ấy như thế là tùy vào hành động và suy nghĩ của tác giả bức họa mà thôi.
Đừng trốn tránh, bạn đã tự cho mình vị trí người họa sĩ. Hãy can đảm tự vẽ nên bức tranh của đời  mình.

Trịnh Huy 

KHÓI BAN MAI – Tản văn Nguyễn Nguyên Phượng

         Khoảng sáng dần hiện ra mang theo tín hiệu của vầng dương sắp tỏa rạng. Hoa viên Thị trấn đã bớt nhịp chân, đánh tay của những người tập thể dục sáng. Hàng cà phê của chị Năm cũng bày biện xong bàn ghế. Đài phát thanh rộn ràng khúc ca ngày mới, tôi vừa vào ghế làm khách mở hàng đã thấy mấy chú em làm ở Khu công nghiệp ngồi kín một bàn trước rồi. Chúng tôi chào nhau. Quen cả mà. Trước khi đến chỗ làm tôi thường ghé lại đây uống ly cà phê sáng. Vì vậy tôi quen người, quen chỗ quen cả mùi vị, hình ảnh, âm thanh lặp lại mỗi sáng. Đây là Đài phát thanh…tần số…. Tiếng chổi sàn sạt của cô chú phu đường quét dọn cần mẫn. Chiếc cặp sách nhấp nhô trên lưng của cô bé đang phụ mẹ dọn, đốt rác trước khi đến lớp. Phần nhiều là lá cây khô, cành gãy được gom thành từng đống nhỏ thả những sợi khói bay lửng lơ…Hàng nước vỉa hè với hai chiếc dù sờn cũ cùng vài bộ bàn ghế đặt tựa tường bao của một cơ quan. Khu hành chính huyện nằm gữa hai tuyến, một đường liên tỉnh, một thông ra Quốc lộ 1A nên lúc nào cũng  náo động người và xe. Chỉ ở Hoa viên, sân quần vợt và những con đường vắng lại ở nơi cao nhất tạo thành một khoảng không gian yên tĩnh trong lành rợp bóng cây xanh. Không kể cây, hoa ở Hoa viên luôn đươc chăm chút tưoi tốt. Những cây Viết tán xanh um được cắt tỉa tròn như nhũng cái nấm. Hàng Bằng lăng vào mùa khai trường lả lơi những chùm bông tím. Giờ rậm cành nhánh chờ trổ bông mùa tới. Hai cây bàng trong sân Trung tâm giáo dục thường xuyên từ chỗ tôi nhìn sang cao to, xum xuê lá, cành vươn dài ra vỉa hè. Qua đêm lá rụng đầy. Để hè phố tinh tươm phải nhọc sức nhưng cô bé lại thích thú đoạn đường này quét, gom lá thành từng đống vun ngọn. Tôi giơ tay chào, cô bạn nhỏ lom khom đốt lá vẩy tay đáp. Lá bàng to, sẩm màu còn ẩm sương mồi đốt nhiều lần mới chịu bén ngọn cháy ngun ngún, một lúc sau mới bùng lửa. Khói bay ngoằn ngoèo nhũng làn xanh nhạt. Gió đưa khói lên cao, tan hòa dần vào khoảng không.

      Tôi dõi mắt nhìn theo làn khói bay bay… Mùi lá lặn vào gió mai. Vị đắng  cà phê như thêm chút nồng nàn lâng lâng. Những khi vào quán ngồi ghế dựa, nghe nhạc, xem màn hình có cái thú riêng nhưng tôi vẫn thấy thiếu  một cái gì… Sự thân tình hỏi thăm chuyện làm việc, chuyện nhà, chuyện quê của chị Năm với tôi, với khách quen. Thường là mấy em làm ở cơ quan cũ, mấy thầy cô dạy Trung tâm với các em công nhân, học viên bổ túc khi đến sớm, nghỉ trưa đầu buổi chờ vào cơ quan, vào lớp học. Chị về hưu đã được vài năm. Chồng chị bệnh ngặt đã đi trước. Các con có gia đình, ở xa. Sống cùng là đứa cháu ở quê ra trọ học. Hàng nước như là cách để chị bớt phần trống vắng có người trò chuyện. Chị sẻ chia niềm vui, nỗi khó việc làm, việc học với khách như là người em, đứa cháu. Và chị cũng sẵn lòng cho ghi nợ nhất là học viên, các em làm Khu công nghiệp. Cuốn sổ vì vậy cứ thêm dòng, thêm trang. Cũng là nơi uống ly trà, châm điếu thuốc của công nhân phu đường khi nghỉ tay quét dọn. Ở quán sang, quán hộp khó mà tìm thấy niềm ấm áp đời thường như thế.

      - Cháu thích quán cô Năm vì được ghi  nợ. Chú về sau nhé. - Một em công nhân nói vui trước khi lên ngồi xe bạn đến công ty.

      - Ừ cho ghi nhưng phải nhớ. Chiều ghé lấy thuốc Namcho mẹ cháu, nhớ nhớ đó.

      Chị Năm với tay châm thêm nước bình trà. Lương bọn chúng được nhiều chi đâu như con cháu hết mà. Hương trà tỏa nhẹ trong mùi khói trộn lẫn mùi lá, mùi của cành khô ẩm sương gợi tôi nhớ mùi khói đồng rơm rạ, vườn nhà những ngày còn ở quê. Mùi rất riêng tôi nghĩ dù có đi cùng trời cuối đất khó mà quên được mùi khói nồng đượm tình quê dẫu còn nghèo khó.

      Cảm ơn chị ấm trà buổi sớm. Không gian đã thôi vị hăng nồng khói lá nhưng vị ngọt tình người vẫn còn quanh quất trong làn gió nhẹ ban mai…

 Thị trấn Gia Ray, tháng 4/ 2009

 Nguyễn Nguyên Phượng